W bilansie energetycznym Polski najważniejszą pozycję wśród pierwotnych źródeł pozyskiwania energii stanowi węgiel. Jego udział się jednak zmniejsza, rośnie zaś rola ropy naftowej i gazu ziemnego.
Zużywana w Polsce ropa naftowa w 90% pochodzi z importu – niemal w całości z Rosji. W przypadku gazu ziemnego z importu pochodzi prawie 70% tego surowca, a największym dostawcą jest również Rosja. Jak wygląda i jak zmieniała się struktura polskiego importu gazu pokazuje tabela 1.

Wbrew powyższym danym, to jednak nie ropa naftowa, lecz gaz ziemny stanowi większy problem. Polska ma bowiem możliwości importu ropy - w wysokości zaspokajającej potrzeby kraju - drogą morską poprzez Port Północny w Gdańsku (zdolności przeładunkowe tego portu wynoszą ok. 34 mln ton rocznie, a krajowy popyt na ropę w 2004 r. wynosił ok. 18 mln ton), nie ma natomiast takiej możliwości w przypadku gazu.
Tymczasem wydarzenia ze stycznia 2006 roku, kiedy to rosyjski Gazprom ograniczył dostawy gazu płynącego przez Ukrainę do Polski i szeregu innych krajów Unii oraz wcześniejsze doświadczenia z lutego 2004, kiedy to Gazprom wstrzymał przepływ gazu dostarczanego przez Białoruś do Polski i do Niemiec, stawiają pod znakiem zapytania wiarygodność Rosji jako dostawcy gazu.

Polski rząd musi więc rozważyć konieczność dywersyfikacji dostaw tego surowca. Ma temu służyć m.in. planowana budowa terminalu na gaz skroplony. Surowiec ten będzie mógł być dzięki niemu importowany drogą morską. To oczywiście tylko jedno z działań, które Polska zamierza realizować. Inne to zwiększenie krajowego wydobycia gazu* i rozbudowa magazynów gazu.

Dywersyfikacja dostaw tego surowca to nie jest tylko polski problem. Jak pokazują analizy Międzynarodowej Agencji Energii (wykonane dla 30 krajów – obecnych i przyszłych członków UE), Europa już jest – a będzie w jeszcze większym stopniu - uzależniona od importu gazu ziemnego. Wg tych wyliczeń, w skali całego kontynentu już teraz gaz jest drugim pod względem znaczenia po ropie naftowej nośnikiem energii, a popyt na to paliwo będzie w najbliższych dekadach szybko rósł, by niemal dogonić popyt na ropę naftową w roku 2030.

Importowany przez kraje Unii Europejskiej spoza Europy gaz pochodzi z 5 kierunków. Struktura tego importu wyglądała na początku dekady jak niżej (dane w miliardach metrów sześciennych)**:

• Bliski Wschód 157
• Afryka Pn. 136
• Rosja 79
• Azja Śr.-Wsch 51
• Ameryka łacińska 18

Biorąc pod uwagę rosnące znaczenie gazu dla gospodarki Polski i pozostałych krajów UE konieczna jest szeroka, międzynarodowa współpraca, która pozwoli zapewnić bezpieczeństwo dostaw tego surowca energetycznego w skali całego kontynentu.

*Wg szacunków dokonanych przez firmę DeGoyler and MacNaughton na zlecenie PGNiG w marcu 2005 roku, prawdopodobne wydobycie gazu w Polsce w latach 2005-2009 to 5,9-6,6 mld metrów sześciennych rocznie. Wydobycie w 2004 wynosiło 4,3 mld m3.

**Źródło: International Energy Agency, prezentacja pt. „European Oil & Gas Transit Systems, Poland’s Place in Network. Energy Transit in Central Europe, a Policy Perspective. z konferencji UNIA & POLSKA Foundation / MGG Conferences Warszawa, 1-2.09. 2005
Autor: Emmanuel Bergasse - Administrator for Central and South East Europe IEA.
Prezentacja

„Polityka energetyczna Polski do 2025 roku”

Tabela 1.